Η μαγεία της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής

Ότι και να πει κανείς για την προσφορά των Αρχαίων Ελλήνων στον πολιτισμό θα είναι λίγο. Η καινοτομία, ευρηματικότητα και ευφυΐα τους μπορεί να φανεί σε όλους τους τομείς. Για παράδειγμα, για να μην πούμε πάλι τα γνωστά, οι Αρχαίοι Έλληνες ήταν και δεινοί τζογαδόροι! Συνήθιζαν να παίζουν παιχνίδια με ζάρια, πλακίδια, νομίσματα, τάβλι και στοιχήματα γενικά. Σε αυτό το άρθρο όμως θα εστιάσουμε στην σπουδαία αρχιτεκτονική τους, που είναι εμφανής μέχρι και σήμερα.

Τα οικοδομήματα που έχτισαν οι Αρχαίοι Έλληνες συναντώνται σε όλο το εύρος της χώρας, ηπειρωτικής και νησιωτικής, αλλά και σε αποικίες τους στην Ανατολή και την Ιταλία. Ναοί, θέατρα, αγορές, μνημεία και πολλά άλλα κτίρια που εντυπωσιάζουν και αφήνουν μία αίσθηση δέους στους επισκέπτες. Τρεις είναι οι ρυθμοί που επικρατούν στην αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική: ο Δωρικός, ο Ιωνικός και ο Κορινθιακός.

Δείγματα της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής υπάρχουν ήδη από το 800 περίπου π.Χ., μέχρι και την κλασσική εποχή(479-323 π.Χ.), οπότε και άνθισε. Από τους πιο γνωστούς και σπουδαίους αρχιτέκτονες ήταν ο Καλλικράτης, ο Ικτίνος, ο Ανδρόνικος ο Κυρρήστης, ο Απολλόδωρος ο Δαμασκηνός, ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος και ο Ερμογένης, ενώ από γλύπτες ο Φειδίας.

Ένα από τα χαρακτηριστικά των αρχαίων κτιρίων της Ελλάδας είναι η απόλυτη εναρμόνισή τους με το φυσικό περιβάλλον. Όλα ήταν μελετημένα στην κατασκευή τους ώστε να δένουν τέλεια ανάλογα με το τοπίο που υπήρχε και να τονίζονται τα χαρακτηριστικά τους με μοναδικό τρόπο. Η επιλογή της τοποθεσίας, το υψόμετρο, ο φωτισμός του ήλιου, και το φυσικό περιβάλλον ήταν παράμετροι που λάμβαναν υπόψη οι αρχιτέκτονες της εποχής, ώστε να πετύχουν αυτό το εκπληκτικό αποτέλεσμα.

Naoi:

Οι ναοί ήταν ο πιο συχνός τύπου κτιρίου της Αρχαίας Ελλάδας, με τον πιο γνωστό τον Παρθενώνα στην Ακρόπολη, που συγκεντρώνει κάθε χρόνο εκατομμύρια επισκέπτες. Ο Παρθενώνας χτίστηκε από τον Καλλικράτη και τον Ικτίνο προς τιμήν της θεάς Αθηνάς, προστάτιδας της Αθήνας, και η κατασκευή του περατώθηκε το 433-2 π.Χ.

Συχνές αναφορές γίνονται για το μεγαλείο της αρχιτεκτονικής του Παρθενώνα και όχι αδίκως. Θα μπορούσε να γραφτεί ξεχωριστό άρθρο για αυτήν και την ευφυέστατη αντισεισμική θωράκισή του, που έχει καταφέρει να τον διατηρήσει μέχρι και σήμερα. Ένα από τα πολλά μυστικά του, είναι η καμπύλωση και η κλίση των κιόνων, που επιτρέπει μεγαλύτερη ταλάντωση και ανθεκτικότητα στους σεισμούς. Οι κίονες λοιπόν του Παρθενώνα δεν είναι κατακόρυφοι, αλλά με ελαφριά διαγώνια κλίση, ενώ όσο πιο ψηλά τόσο πιο λεπτοί γίνονται.

Άλλοι πανέμορφοι γνωστοί ναοί είναι ο ναός του Σουνίου που δεσπόζει με καταπληκτική θέα τον Σαρωνικό και ο επιβλητικός ναός του Επικούριου Απόλλωνα που βρίσκεται στην κεντρική Πελοπόννησο, σε υψόμετρο 1130 μέτρων. Ο ναός του Απόλλωνα χτίστηκε επίσης από τον Ικτίνο και ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO, το 1986.

Θεατρα:

Η αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική όμως διακρίνεται και για τα θέατρα της, με τα πιο γνωστά το θέατρο της Επιδαύρου και του Διονύσου στην Ακρόπολη.Το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου που χτίστηκε γύρω στο 340- 330 π.Χ. είναι και το πιο καλοδιατηρημένο. Με χωρητικότητα περίπου 14.000 θεατών, σε σχήμα ημικύκλιου, εναρμονίζεται απόλυτα με το περιβάλλον τοπίο, δίνοντας μια αίσθηση ιερότητας. Διακρίνεται για την εξαιρετική ακουστική του, και μέχρι και σήμερα γίνονται παραστάσεις και φεστιβάλ.

Αρχιτεκτονική και γλυπτική συναντάμε σε αρχαίες αγορές, όπως η Αρχαία Αγορά της Αθήνας, αγάλματα, στάδια και ταφικά μνημεία, αλλά σίγουρα τα πιο εντυπωσιακά κτίρια είναι οι ναοί και τα θέατρα.

Η αρχιτεκτονική των Αρχαίων Ελλήνων ήταν λαμπρή και επηρέασε πολλούς λαούς και πολιτισμούς, όπως τους Ρωμαίους σε μεγάλο βαθμό. Η επιρροή της διατηρήθηκε μέχρι και τη σύγχρονη εποχή. Σε διάφορες χώρες του κόσμου συναντάμε παραδείγματα με κτίρια φτιαγμένα από κίονες και βάσεις, όπως ακριβώς ήταν αρχαίοι ελληνικοί ναοί.